Tehničke izmjene Izbornog zakona Bosne i Hercegovine koje je donio visoki predstavnik u BiH Christian Schmidt, a imajući u vidu istaknuto mjesto koje izbori imaju prema Općem okvirnom sporazumu za mir i potrebu da izbori budu održani 2. oktobra, garantuju slobodne, pravedne i demokratske izbore.
Izmjene potvrđuju da građanima Bosne i Hercegovine mora biti omogućeno da ostvaruju svoja demokratska prava na slobodnim, pravednim i demokratskim izborima i da uslovi za takve izbore postoje uprkos nemogućnosti njihovih političkih lidera da postignu kompromis po pitanju izborne reforme.
Kako se navodi u obrazloženju na web stranici OHR-a, pozdravljaju napore Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država da omoguće postizanje dogovora o izbornoj reformi kojim bi se pristupilo rješavanju pitanja vezanih za odluke Evropskog suda za ljudska prava i Ustavnog suda BiH, kao i nedostataka u vezi s integritetom izbornog procesa koje su uočile međunarodne institucije, između ostalih, i Ured za demokratske institucije i ljudska prava pri misiji OSCE-a odnosno Venecijanska komisija Vijeća Europe;
Izražava se žaljenje što političke stranke nisu mogle iskoristiti taj proces za postizanje dogovora o ustavnim i izbornim reformama potrebnim radi vraćanja povjerenja građana i predviđenim u Mišljenju Evropske komisije o zahtjevu koji je BiH podnijela za članstvo u EU.
Energično pozivaju sve političke stranke da se suzdrže od negativne, neodgovorne i retorike podjela, apeliraju na vlasti da osiguraju integritet izbornog procesa i pozivaju građane da daju svoj glas.
Podsjećaju da je ton proteklih kampanja u velikoj mjeri bio negativan i polarizirajući, s naglaskom na nacionalizam, lične napade, pozivanje na ratnu prošlost Bosne i Hercegovine i izazivanje straha, što je zasjenilo socio-ekonomska pitanja, korupciju, nezaposlenost, migracije, obrazovanje.
“Izmjenama i dopunama Zakona o izborima u BiH u nastavku odluke ne mijenja se izborni sistem BiH niti se ostvaruje bilo kakav uticaj na aktivnosti koje poduzima CIK BiH”, navodi se se u obrazloženju.
Konstatujući da reforme neophodne za napredovanje na putu prema integraciji u EU obuhvataju i izbornu reformu, te da će im stoga biti potrebno pristupiti ubrzo nakon održavanja izbora, visoki predstavnik je donio niz odluka a jedna od njih je zabrana govora mržnje, diskriminaciju ili nasilje protiv bilo koje osobe ili grupe osoba, objaviti ili upotrijebiti slike, simbole, audio i video zapise, SMS poruke, internet komunikacije, društvene mreže i mobilne aplikacije ili druge materijale koji mogu tako djelovati.
Takođe je zabranjena zloupotreba javnih sredstava i resursa, države, entiteta, kantona, Brčko distrikta, opština, kojim kandidati na izborima i izbornim listama, raspolažu za potrebe obavljanja službene dužnosti – pokretna i nepokretna imovina.
Ukoliko se ne izvrši imenovanje novog ili zamjenskog člana opštinske izborne komisije u zakonskom roku, CIK BiH može izvršiti njihovo imenovanje.
CIK BiH ima ovlaštenja da izrekne sankcije, novčanu kaznu koja ne prelazi iznos od 30.000 KM, uklanjanje imena kandidata sa kandidatske liste ako se utvrdi da je kandidat lično odgovoran za povredu.
Takođe, poništenje ovjere političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata i zabranu angažovanja određene osobe za rad na biračkom mjestu, u Centru za birački popis, u opštinskoj izbornoj komisiji, u centrima za brojanje ili drugoj izbornooj komisiji.
Takođe je zabranjeno korištenje sredstava komunikacije, informacijskih usluga, uredske opreme javnih ustanova i organa za izbornu kampanju, korištenje sredstava prevoza u vlasništvu državnih, entitetskih, gradskih, kantonalnih ili opštinskih organa i organizacija bez naknade ili po sniženim naknadama za aktivnosti kampanje.
Zabranjeno je i prikupljanje potpisa ili izborna kampanja koju provode osobe koje obavljaju izabrane funkcije ili su državni službenici, tokom službenih aktivnosti ili događaja koje organizuje javna ustanova ili organ.
Zabranjeno je lažno predstavljanje u ime bilo koje političke stranke, koalicije, liste nezavisnih kandidata ili nezavisnog kandidata kao i zloupotreba zakonskog prava na učešće u radu biračkog odbora ispred jednog političkog subjekta.
Novčanom kaznom u iznosu od 600 KM do 3.000 KM kazniće se za povredu zaposleni ili angaživani u izbornoj administraciji, ako: učestvuje u donošenju odluke koja može dovesti u sumnju njegovu sposobnost da djeluje nepristrano, ili ukoliko ne odredi biračka mjesta na području opštine za glasanje na svim nivoima vlasti u Bosni i Hercegovini.
Takođe se novčanom kaznom kažnjava ukoliko se ne osigura izborni materijal za glasanje na svim nivoima izbora u BiH, ukoliko se ne obavijesti birače o svim informacijama neophodnim za provođenje izbora, u skladu sa propisima CIK-a BiH, kao i nepravilno broji glasačke listiće na biračkim mjestima i u opštinskim komisijama za brojanje.
Novčanom kaznom se kažnjava ako se ne ažuriraju podaci u skladu promjene broja birača i propisima CIK BiH, ne odredi biračka mjesta, ne osigura izborni materijal za glasanje.
Kazniće se i ukoliko se ne objasni biraču način i tajnost glasanja, te ukoliko se ne utvrdi identitet birača i potpis birača na izvodu iz CIK-a BiH. Za takve i slične povrede Zakona kazniće se članovi biračkog odbora novčanom kaznom u iznosu od 600 KM do 3.000 KM.
A politički subjekt u ime koga je imenovan član biračkog odbora, kažnjava se novčanom kaznom u iznosu od 3.000 do 10.000 KM.
Kažnjavaju se i oni koji podstiču osobu da glasa više puta na istim izborima ili da glasa u ime druge osobe.
Kazne slijede i za prekoračenje najvećih iznosa sredstava za finansiranje izborne kampanje, oni koji vode izbornu kampanju u periodu od dana raspisivanja izbora do dana službenog početka izborne kampanje, posmatrač, u toku posmatranja izbornog procesa, ili omete izbornu aktivnost i ne poštuje tajnost glasanja, a kazne se kreću od 600 do 15.000 KM
Zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja na službenoj internetskoj stranici Ureda visokog predstavnika ili prvog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Bosne i Hercegovine”, koji god od tih dana nastupi ranije, navodi se u obrazloženju na web stranici OHR-a.
(Fena)
