Partizansko spomen-groblje u Mostaru među 11 najugroženijih lokaliteta kulturne baštine u Evropi

Partizansko spomen-groblje u Mostaru ušlo je u uži izbor među 11 najugroženijih lokaliteta kulturne baštine u Evropi.

Popis od 11 najugroženijih lokaliteta kulturne baštine u Evuropi objavili su Evropa Nostra – europski glas civilnog društva posvećenog kulturnoj i prirodnoj baštini i Institut Evropske investicione banke, a povodom 10. godišnjice Programa 7 najugroženijih koja se obilježava u 2023. godini, saopšteno je iz Evropa Nostre.

Pored Partizanskog spomen-groblja u Mostaru, na popisu su se još našli Željeznička stanica Kortrijk u Belgiji, Posjed i Kraljevski muzej Mariemont, Morlanwelz u Belgiji, Tvrđava Tchakvinji, Zugdidi u Gruziji, Kompleks kuća časnih sestara, bivše moravsko naselje u Kleinwelki u Njemačkoj, zatim Vila (“Konaki”) Gidasa, Aleksandrija u Grčkoj, Muzej Herman Ottó, Miskolc u Mađarskoj, Memento Park, Budimpešta u Mađarskoj, Kulturni pejzaž Paštrovske gore u Crnoj Gori, Kulturni pejzaž Svetog Stefana, Paštrovići u Crnoj Gori, te Bistričke vodenice, Petrovac na Mlavi u Srbiji.

U saopštenju se navodi kako je odabir izvršen na osnovu izuzetnog značaja baštine i kulturne vrijednosti svakog od ovih lokaliteta, kao i na osnovu ozbiljne opasnosti s kojom se oni danas suočavaju.

“Nivo angažmana lokalnih zajednica i posvećenost javnih i privatnih aktera očuvanju ovih lokacija ocijenjeni su kao ključne dodatne vrijednosti. Drugi kriterij odabira bio je potencijal ovih mjesta da djeluju kao katalizator održivog razvoja i kao sredstvo za promoviranje mira i dijaloga unutar svojih lokaliteta i širih regija”, dodaje se.

Uži izbor 11 ugroženih lokaliteta kulturne baštine napravilo je međunarodno Savjetodavno vijeće, koje se sastoji od stručnjaka iz domena istorije, arheologije, arhitekture, konzervacije, analize projekata i finansija.

Nominacije za Program 7 najugroženijih lokaliteta za 2023. godinu podnijele su organizacije članice, pridružene organizacije ili pojedinci, članovi mreže Evropa Nostra iz cijele Evrope, kao i organizacije članice Evropske alijanse za kulturnu baštinu.

Za Program 7 najugroženijih za 2023. godinu Partizansko spomen-groblje je nominovala IDEAA Mostar uz podršku gradonačelnika Mostara, Galerije DESSA i Evropa Nostra Srbija.

“Predlagač se zalaže za adekvatnu pravnu zaštitu Partizanskog spomen-groblja nakon proglašenja spomenikom od nacionalnog značaja još u januaru 2006. godine, za evropsko i međunarodno priznanje njegove izuzetne istorijske i umjetničke vrijednosti, kao i za razvoj održive obnove, plana održavanja i upravljanja ovim izuzetnim memorijalnim područjem, te za izdvajanje potrebnih sredstava – iz lokalnih, nacionalnih i evropskih izvora – za kvalitetnu realizaciju ovakvog sveobuhvatnog plana”, pojašnjeno je u priopćenju.

Savjetodavno vijeće Programa 7 najugroženijih komentarisalo je kako originalni dizajn Partizanskog spomen-groblja u Mostaru namjerno izbjegava korištenje političke ili vjerske simbolike, ali koristi kozmološke simbole koji podsjećaju na pretkolumbijske ostatke i možda, takođe, upućuju na slične elemente prisutne na srednjovjekovnim lokalitetima u Bosni i Hercegovini.

“Kao takav, to je izvanredan primjer visokokvalitetne komemorativne kulture ukorijenjene u antifašističkim idealima unutar SFR Jugoslavije. U trenutku kada Evropa nastoji afirmisati i staviti mnogo jači naglasak na vitalnu važnost zajedničkih vrijednosti koje čine samu osnovu cijelog europskog projekta, ovo značajno mjesto sjećanja koje se nalazi na zapadnom Balkanu trebalo bi biti obnovljeno uz podršku lokalnih, nacionalnih i europskih fondova i zaštićeno za sadašnje i buduće generacije”, naglašeno je u komentaru.

Izvršni predsjednik mreže Evropa Nostra prof. dr Hermann Parzinger je kazao kako ovaj uži izbor pokriva širok spektar spomenika i lokaliteta kulturne baštine koji se suočavaju s različitim vrstama ozbiljnih prijetnji.

“Lokalne zajednice i organizacije civilnog društva duboko su posvećene očuvanju ovih izuzetnih primjera našeg zajedničkog nasljeđa, ali im je potrebna šira podrška. Stoga pozivamo lokalne, regionalne, nacionalne i evropske aktere, kako javne tako i privatne, da udruže snage s inicijativom Evropa Nostra i našom mrežom članova i partnera kako bi osigurali održivu budućnost za ove lokacije koje su ušle u uži izbor”, zaključio je Parzinger.

Konačna lista 7 najugroženijih lokaliteta kulturne baštine u Evropi za 2023. godinu biće objavljena u aprilu

(NovaSloboda.ba)