Danas se navršavaju 22 godine od svečanog otvaranja obnovljenog Starog mosta u Mostaru, jednog od najprepoznatljivijih simbola Bosne i Hercegovine i snažne poruke nade, pomirenja i obnove. Most koji je izvorno sagrađen 1566. godine, u potpunosti je obnovljen i svečano otvoren 23. jula 2004. godine, uz prisustvo državnih i međunarodnih dužnosnika, te brojnih građana iz cijeloga svijeta.
Obnova Starog mosta, koji je srušen 9. novembra 1993. godine, sa položaja HVO-a, tokom ratnih sukoba, trajala je gotovo pet godina. Riječ je o jednom od najvažnijih međunarodnih projekata poslijeratne obnove, koji je imao i simbolično značenje – ponovno povezivanje dviju obala rijeke Neretve, ali i obnovu veza među ljudima, narušenih tokom rata.
Sporazum o obnovi Starog mosta potpisan je u junu 1999. godine u Mostaru, a inicirali su ga UNESCO, Grad Mostar i Ministarstvo vanjskih poslova BiH. Projekat je finansiran kroz kombinaciju donacija i povoljnih kredita. Ukupna vrijednost iznosila je više od 15 miliona američkih dolara, od čega je Svjetska banka po prvi put u istoriji odobrila kredit za kulturnu baštinu. Podršku su dale i vlade Italije, Turske, Holandije, Francuske, Hrvatske, kao i Grad Mostar i Razvojna banka Vijeća Europe.
Za realizaciju projekta osnovana je posebna Agencija za obnovu Starog mosta i kulturne baštine Mostara (PCU), koju su predvodili Rusmir Ćišić i Tihomir Rozić. Radovi su podrazumijevali izuzetno precizan inžinjerski i konzervatorski pristup – pripremljeno je 1.088 kamenih blokova iz kamenoloma Mukoša, koji su ručno obrađeni i ugrađeni na temelju fotogrametrijskih snimaka starog luka. Korišteni su tradicionalni materijali: vapneni mort, olovo i izolacija na bazi gline i boksita, a nadzor ivođenja povjeren je hrvatskoj kompaniji OMEGA Engineering iz Dubrovnika.
Turska firma ER-BU iz Ankare izabrana je kao glavni izvođač radova, dok je projekat izradila italijanska firma General Engineering iz Firence. Laboratorijska ispitivanja materijala obavljali su renomirani instituti iz Njemačke, Hrvatske i BiH.
Polaganje prvog kamenog bloka na luk mosta 14. aprila 2003. godine označilo je početak ključne faze radova, a završni kamen ugrađen je 20. avgusta iste godine. Svečanost otvaranja 23. jula 2004. godine pratili su brojni uzvanici, među kojima su bili britanski princ Charles, predsjednici Hrvatske i Italije, premijeri nekoliko zemalja i posebni izaslanik Vatikana. Na dan otvaranja, u Mostar su sletjela 22 aviona, a događaj je direktno prenosilo više od 28 međunarodnih televizijskih kuća, uključujući CNN.
Za otvaranje je akreditovano više od 600 novinara, snimatelja i fotoreportera iz zemlje, regije i svijeta. Bio je to, kako je tada naglašeno, jedan od najvažnijih događaja u poslijeratnoj BiH, koji je privukao globalnu medijsku pažnju i vratio Mostar na svjetsku kartu kulturnih i turističkih središta.
“Otvaranje Starog mosta znači sitorijsku prekretnicu za Mostar. On više nije politički simbol, već most koji pripada svim građanima, simbol zajedništva, kulture i budućnosti”, izjavio je tadašnji gradonačelnik Neven Tomić.
Godinu dana kasnije, 15. jula 2005. godine, obnovljeni Stari most uvršten je na UNESCO-ov popis svjetske kulturne baštine. Time je potvrđena njegova izuzetna vrijednost ne samo kao građevinskog i istorijskog spomenika, već i kao simbola međunarodnog kulturnog dijaloga.
(Fena)